نويسنگان : محسن آشتيانى و سيد مهدى حكيم
انتشارات فقه
(1)
(2)
شگفتيهاى عدد هفت در ادعيه و اذكار / محسن آشتيانى. ـ قم: فقه، 1378.
127 ص.
4000 ريال :ISBN 964 - 6909 - 19 - 1
فهرستنويسى بر اساس اطلاعات فيپا.
1. هفت (عدد). 2.هفت (عدد) ـ ـ جنبههاى مذهبى ـ ـ اسلام. 3.سمبوليسم (عدد). الف. عنوان.
5آ7ه /1623
BP3359/133
كتابخانه ملى ايران25267 ـ 78م
انتشارات فقه
قم ـ ص.پ 3663-37185 تلفن:734873 0251
نام كتاب: شگفتيهاى عدد هفت در ادعيه و اذكار
تأليف: محسن آشتيانى و سيدمهدى حكيم
ناشر: انتشارات فقه
چاپ: باقرى
نوبت چاپ: اول ، زمستان 1378
تيراژ: 3500 نسخه
قيمت: 4000 ريال
شابك : 1 ـ 19 ـ 6909 ـ 9641 - 19 - 6909 - ISBN : 964
(3)
ما را كمك كن تا دانش اندكمان نه نردبانى باشد براى فزونى تكبّر و غرور، نه حلقهاى براى اسارت و نه دست مايهاى براى تجارت.
بلكه گامى باشد براى تجليل از تو و متعالى ساختن زندگى خود و ديگران.
(4)
مبحثصفحه
مقدّمه ··· 13
فصل اوّل
نگاهى گذرا به عدد هفت در قرآن كريم
عدد هفت در قرآن كريم ··· 17
فصل دوم
عدد هفت در دعاها و اذكار
در پناه خدا ··· 27
دعايى كه فضيلت نماز جمعه را دارد ··· 27
دعا براى رفع هر مشكل ··· 29
(5)
در كنار مزار مؤمن ··· 29
براى اصلاح امور دنيا و آخرت ··· 30
دعاى نادعلى ··· 30
ثواب هفت تسبيح ··· 31
ثواب خواندن هفت مرتبه سوره قدر بعد از طلوع فجر ··· 31
ثواب خواندن هفت مرتبه سوره قدر بعد از عشاء ··· 32
ثواب خواندن هفت مرتبه (لا حول ولا قوة الاّ باللّه العلى العظيم)
بعد از نماز مغرب ··· 32
اين دعا را هفت مرتبه بخوان ··· 32
اداى شكر گذشته و آينده ··· 33
كفايت شدن امور دنيا و آخرت ··· 33
نماز در مهمات ··· 34
خواب ديدن مطلب مورد نظر ··· 34
بعضى از اعمال شب جمعه ··· 35
دعايى كه موجب ورود به بهشت مىشود ··· 35
محو شدن صد هزار گناه در اثر اين دعا ··· 36
خواندن هفت مرتبه انا انزلناه بر قبر ··· 36
خواب ديدن مطالب مهمّ ··· 37
دعاى دفع سِحر و ظالم ··· 38
دفع شر حاكم ··· 39
(6)
جهت وسعت رزق ··· 40
فصل سوم
عدد هفت در بعد بهداشتى انسان كه در اذكار منعكس يافته است
دعا جهت درد ساق ··· 43
دعا براى قولنج ··· 44
دعاهاى سلامتى ··· 44
پناه بردن به جهت درد سر و درد گوش ··· 45
جهت رفع دندان درد ··· 46
دعا به جهت رفع درد شكم ··· 46
دعا جهت رفع ثالول ··· 46
براى رفع غم و اندوه ··· 47
دعا جهت رفع آبله ··· 48
دفع كمردرد ··· 48
بر سر بيمار اين دعا هفت مرتبه خوانده شود ··· 48
براى رفع وَرَم ··· 49
به جهت دفع وَبا و طاعون ··· 49
براى هر ناراحتى اين دعا خوانده شود ··· 53
دفع سر درد ··· 53
درد گوش ··· 53
(7)
فصل چهارم
چشم انداز عدد هفت در گفتار نورانى پيامبر اسلام
و ائمه معصومين عليهمالسلام
رسول خدا هفت چيز را غدقن فرمودهاند ··· 57
مؤمن را بر مؤمن هفت حقّ است ··· 58
كافر با هفت روده مىخورد ··· 58
هفت دسته از دانشمندان در آتشند ··· 59
هفت چيز (جاندار) كه خداوند آنها را آفريده ولى از شكم مادر بيرون نيامدهاند ··· 60
خداوند اسلام را بر هفت سهم قرار داده است ··· 61
هفت كس نبايد قرآن بخوانند ··· 61
در آسمانها و زمين چيزى وجود پيدا نمىكند مگر آنكه هفت سبب دارد ··· 62
دوستى پيغمبر و خاندانش در هفت جا سودمند خواهد بود ··· 62
على با هفت خصلت كه داشت بروز قيامت بر مردم حجّت مىآورد ··· 62
گناهان بزرگ هفتتا است ··· 63
آنچه درباره هفت روز هفته رسيده است ··· 64
در شيعه هفت خصلت است ··· 64
(8)
شيطان بر هفت تن از غاليان فرود آيد ··· 65
خداوند به دوستان على(ع) هفت خصلت داده است ··· 66
كسى كه روايت كرده است كه اهل بيتى كه آيه تطهير درباره آنان فرود آمد هفت نفرند ··· 66
هفت كس نبايد نماز شكسته بخوانند ··· 67
هر حق بر هفت عضو پخش شده است ··· 67
رسول خدا را هفت فرزند بود ··· 68
دانشمندى براى فرا گرفتن هفت كلمه صد فرسنگ راه پيمود ··· 69
روزهاى هفته را دشمن مداريد ··· 69
بزير خاك نمودن هفت چيز ··· 70
خوردن هفت عضو از گوسفند حرام است ··· 70
به پيغمبر درباره على هفت خصلت داده شده است ··· 71
فرمايش پيامبر را بنگريد ··· 72
روز قيامت هفت صنف در سايه عرش خدا باشند ··· 72
در كشمش هفت خاصيت است ··· 73
نام آسمانهاى هفتگانه و رنگشان ··· 74
رسول خدا به اباذر هفت چيز را سفارش نمود ··· 74
هفت صفت در هر كسى باشد ايمان را به سرحد كمال رسانده است ··· 75
خواص هفتگانه روزه ماه رمضان ··· 75
(9)
سورههاى اخلاص و كافرون در هفت مورد خوانده مىشود ··· 76
هفت كس كاركردهاى خود را تباه مىكنند ··· 77
سجده بر هفت (استخوان) واجب است ··· 77
مؤمن كسى است كه مجموعه هفت خصلت باشد ··· 78
مؤمن داراى هفت درجه است ··· 78
خورشيد هفت طبقه است و ماه نيز هفت طبقه ··· 79
هفت مورد دعاى مخصوصى ندارد ··· 79
هفت عالَم ··· 80
نجاشى كه مُرد پيغمبر هفت تكبير بر او گفت ··· 81
بلاهاى هفتگانه الهى ··· 81
دوزخ را هفت در است ··· 82
خواهران بهشتى هفت نفر مىباشند ··· 83
فصل پنجم
جايگاه عدد هفت در مذاهب
عدد هفتى كه مرهون جنبه اسلامى است ··· 92
هفت در تصوف ··· 95
فصل ششم
عدد هفت در ابنيه و آثار تاريخى
(10)
فصل هفتم
چشم انداز عدد هفت در فرهنگ عامه و ادبيات فارسى
و موضوعات مختلف ديگر
هفت در فرهنگ عامه (فولكلور) ··· 107
هفت در زبان و ادبيات فارسى ··· 111
سيارات سبعه ··· 113
هفت آسمان و هفت زمين ··· 115
هفت اورنگ ··· 118
روزهاى هفته ··· 119
هفت خدايان ··· 120
عقلاى سبعه يونان ··· 120
هفت كنان ··· 121
هفت كوه ··· 121
هفت رنگ ··· 123
هفت پرده چشم ··· 124
هفت آتشكده ··· 125
منابع ··· 127
(11)
از ميان اعداد، شماره هفت از ديرباز مورد توجّه اقوام مختلف جهان بوده و اغلب در مورد ايزدى و نيك و گاه نيز در امور اهريمنى و شر بكار مىرفته است و در قرآن كريم هم به اين عدد كه جزء اعداد اول هستند زياد بكار رفتهاند و اعجاز رياضى فوق العادىاى را آشكار نموده است كه تعجّب همگان را برانگيخته است كه خود بحث بسيار مفصلى را مىطلبد در روايات هم ذكرهايى كه مشتمل بر عدد هفت است فراوان به چشم مىخورد كه انسان تعجّب مىكند چگونه به اين عدد خاص توجه شده است كه خوانندگان عزيز به موارد مختلف آن در اين نوشتارى كه پيشاروى شما است برخورد خواهيد كرد اين نيست مگر آنكه اين عدد همانند عدد چهل از يك كمالى برخوردار است كه قابل تقديس و احترام است غير از اسلام هم عدد هفت هم در شئون مختلف اقوام و ملل و نحل نفوذ فوقالعادهاى دارد كه بسيارى از كارهايشان را مبتنى بر عدد هفت انجام
(12)
در اين دفتر ما به گوشهاى از اين مقوله به عدد هفت نگاهى بخصوص انداختيم و از آيات الهى شروع و سپس به احاديث و اذكار اهل بيت عليهمالسلام تمسّك جسته و سرانجام در اديان و اقوام ديگر خاتمه مىدهيم.
اميد است در سايه توجّهات امام زمان (عجل اللّه تعالى فرجه الشريف) بتوانيم در راه اعتلاى اسلام قدم برداريم ان شاء اللّه.
قم
محسن آشتيانى و سيد مهدى حكيم
22/11/78 بيستويكمين سالگرد
پيروزى انقلاب اسلامى ايران
و يكصدمين سال امام خمينى رحمهالله
(13)
نگاهى گذرا به عدد هفت در قرآن كريم
(14)
در آيات متعددى به عدد هفت اشاره شده است و ما در اين جا به سه آيه بيشتر متعرض نخواهيم شد و نگاهى كوتاه به اين امر خواهيم انداخت.
[1 ]«هُوَ الّذى خَلَقَ لَكُمْ ما فِى الاَْرْضِ جَميعا ثُمَّ اسْتَوى الى السَّماءِ فَسَوّيهُنَّ سَبْعَ سَمواتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شىءٍ عَليمٌ»(1).
ترجمه:
«او خدايى است كه همه آنچه از نعمتها در زمين وجود دارد براى شما آفريده سپس به آسمان پرداخت، و آنها را به صورت هفت آسمان مرتب نمود و او به هر چيز آگاه است».
شرح :
اينكه منظور از آسمانهاى هفتگانه چيست؟ مفسران و دانشمندان
1 ـ سوره بقره، آيه 29 .
(17)
1 ـ بعضى آسمانهاى هفتگانه را همان «سيارات سبع» مىدانند (عطارد، زهره، مريخ، مشترى، زُحَل، و ماه و خورشيد) كه به عقيده دانشمندان فلكى قديم جزء سيارات بودند.
2 ـ بعض ديگر معتقدند كه منظور طبقات متراكم هواى اطراف زمين است و قشرهاى مختلفى كه روى هم قرار گرفته است.
3 ـ آنچه صحيحتر به نظر مىرسد، اين است كه مقصود از سماوات سبع همان معناى واقعى آسمانهاى هفتگانه است. منتهى از آيات قرآن چنين استفاده مىشود كه تمام كرات و ثوابت و سياراتى را كه ما مىبينيم همه جزء آسمان اول است و شش عالم ديگر وجود دارد كه از دسترس ديدها و ابزارهاى علمى امروز ما بيرون است و مجموعا هفت عالم را به عنوان هفت آسمان تشكيل مىدهند.
شاهد اين سخن اينكه: قرآن مىگويد: «وَزَيَّنا اَلسَّماءَ الدُّنيا بِمَصابيحَ»(1) «ما آسمان پايين را با چراغهاى ستارگان زينت داديم.
از اين آيه و آيات ديگر بخوبى استفاده مىشود كه همه آنچه را ما مىبينيم و جهان ستارگان را تشكيل مىدهد همه جزء آسمان اول است و در ماوراى آن شش آسمان ديگر وجود دارد كه ما در حال حاضر اطلاع دقيقى از جزئيات آن نداريم.
و اما اينكه گفته شد شش آسمان ديگر براى ما مجهول است و ممكن است علوم از روى آن در آينده پرده بردارد، به اين دليل است كه
1 ـ سوره فصلت، آيه 12 .
(18)
بهتر اين است كه اين سخن را از زبان، يكى از رصدخانههاى بزرگ جهان بشنويم.
رصدخانه «پالومار» عظمت جهان را چنين توصيف مىكند.
«... تا وقتى كه دوربين رصدخانه پالومار را نساخته بودند، وسعت دنيايى كه به نظر ما مىرسد بيش از پانصد سال نورى نبود، ولى، اين دوربين وسعت دنياى ما را به هزار ميليون سال نورى رساندند و در نتيجه ميليونها كهكشان جديد كشف شد كه بعضى از آنها هزار ميليون سال نورى با ما فاصله دارند، ولى بعد از فاصله هزار ميليون سال نورى فضاى عظيم، مهيب و تاريكى به چشم مىخورد كه هيچ چيز در آن ديده نمىشود، يعنى روشنايى از آنجا عبور نمىكند تا صفحه عكاسى دوربين رصدخانه را متأثّر كند.
ولى بدون ترديد در آن فضاى مهيب و تاريك صدها ميليون كهكشان وجود دارد كه دنيايى كه در سمت ما است با جاذبه به آن كهكشانها نگهدارى مىشود.
(19)
[2 ]«وَلَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ وَما كُنّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلينَ»(2).
«ما بر بالاى سر شما هفت راه (طبقه) قرار داديم، و ما از خلق (خود) غافل نبوده و نيستيم.»
«طرائق» جمع «طريقه» به معنى «راه» يا به معنى «طبقه» است، در صورت اول معنى آيه چنين مىشود كه ما هفت راه بالاى سر شما آفريديم، ممكن است اين راهها طرق رفت و آمد فرشتگان باشد، و ممكن است مدار گردش ستارگان آسمان.
بنابر معنى دوّم مفهومش اين است كه ما هفت طبقه (هفت آسمان برفراز شما آفريديم. تعبير به طبقه هرگز نبايد افلاك بطلميوس را كه همچون پوست پياز بر فراز يكديگر قرار داشتند تداعى كند و چنين تصور شود كه قرآن بر اين فرضيه نادرست تكيه كرده، بلكه «طرائق و طبقات» اشاره به عوالمى است كه در فواصل مختلف از ما قرار دارند و نسبت به ما هر يك فوق ديگرى است بعضى دورتر و بعضى نزديكتر.(3)
[3 ]«اَللّهُ الّذى خَلَقَ سَبْعَ سَمواتٍ ومِنَ الاَْرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الاَْمْرُ
1 ـ تفسير نمونه، ج يك، ص169 او هم به نقل از مجله فضا شماره 56 فروردين 1351 ه . ش.
2 ـ مؤمنون آيه 17 .
3 ـ تفسير نمونه، جلد 14 .
(20)
«خداوند كسى است كه هفت آسمان را آفريد و از زمين نيز همانند آن را، فرمان او در ميان آنها پيوسته نازل مىشود، تا بدانيد كه خداوند بر هر چيز توانا است و علم او به همه چيز احاطه دارد.»
در اين جا تنها آيهاى از قرآن مجيد است كه اشاره به زمينهاى هفتگانه مىكند.
اكنون ببينيم منظور از اين آسمانهاى هفتگانه و زمين مشابه آن چيست؟(2)
ممكن است، منظور از عدد هفت، همان كثرت باشد، زيرا اين تعبير در قرآن مجيد و غير آن گاه به معنى كثرت آمده است مثلاً مىگوييم اگر هفت دريا را هم بياورى كافى نيست. بنابر اين منظور از هفت آسمان و هفت زمين، تعداد عظيم و كثير كواكب آسمانى و كراتى مشابه زمين است.
اما اگر عدد هفت را براى «تعداد» و شماره بدانيم، مفهوم آن وجود هفت آسمان مىشود، و با توجه به آيه 6 سوره صافات كه مىفرمايد: «اِنّا زَيَّنَا السَّماءَ الدُّنْيا بِزينةِ الْكَواكِبِ». «ما آسمان نزديك (آسمان اوّل) را با كواكب و ستارگان زمين بخشيديم» روشن مىشود كه آنچه ما مىبينيم و
1 ـ سوره طلاق، آيه 12 .
2 ـ در اين زمينه در جلد اول تفسير نمونه ذيل آيه 29 سوره بقره و در جلد بيستم ذيل آيه 12 سوره فصلت بحثهاى مشروحى شده است كه مىتوان استفاده كرد.
(21)
اين در مورد آسمانهاى هفتگانه، و اما در مورد زمينهاى هفتگانه ممكن است اشاره به طبقات مختلف كره زمين باشد، زيرا امروز ثابت شده كه زمين از قشرهاى گوناگونى تشكيل يافته، و يا اشاره به اقليتهاى هفتگانه روى زمين چرا كه هم در گذشته و هم امروز كره زمين را به هفت «منطقه» تقسيم مىكردند (البته طرز تقسيم در گذشته و امروز متفاوت است، امروز زمين به دو منطقه منجمد شمالى و جنوبى و دو منطقه معتدله و دو منطقه حاره و يك منطقه استوايى تقسيم مىشود، اما در گذشته اقليمهاى هفتگانه به شكل ديگرى تقسيم مىشود.
ولى ممكن است در اينجا نيز عدد هفت كه از تعبير «مثلهن» استفاده مىشود نيز براى «تكثير» و اشاره به زمينهاى متعددى باشد كه در عالم هستى وجود دارد تا آنجا كه بعضى از دانشمندان فلكى مىگويند كراتى كه مشابه كره زمين بر گرد خورشيدها در اين عالم بزرگ گردش مىكند حداقل سيصد ميليون كره است!(1)
هر چند با اطلاعات كمى كه ما از ماوراى منظومه شمسى داريم به دست دادن عدد در اين زمينه كار مشكلى است ولى به هر حال دانشمندان
1 ـ تفسير مراغى جلد 38 صفحه 151 ـ در حديثى كه از امير المؤمنان على(ع) نقل شده نيز مىخوانيم «لِهذِهِ النُّجُومِ الّتى فِى السَّماءِ مَدائِنٌ مِثْل المدائن الّتى فِى الاَْرْضِ: «اين ستارگانى كه در آسمان است شهرهايى همچون شهرهاى روى زمين دارند. (تفسير نمونه، ج24 ص262).
(22)
1 ـ اقتباس از تفسير نمونه، جلد 24 ص262 .
(23)
عدد هفت در دعاها و اذكار
(24)
امام صادق عليهالسلام روايت كرده است كه هر بندهاى هر روز هفت مرتبه بگويد: «اَسْئَلُ اللّهَ الْجَنَةَ وَاَعُوذُ بِاللّهِ مِنَ النّارِ جَهَنَّمْ» «از خداوند بهشت را مىخواهم و پناه مىبرم به خداوند از شر آتش جهنم». خداوند او را در پناه خود نگهدارى مىكند.(1)
دعايى كه فضيلت نماز جمعه را دارد
سيد بن طاووس در جمال الاسبوع نقل كرده كه زيد بن ثابت روايت كرده است كه: پير مردى نزد رسول خدا صلىاللهعليهوآله رفت و اظهار داشت ما از باديه نشينان هستيم و از مدينه دور مىباشيم مرا عملى بياموز كه فضيلت نماز جمعه را دريابم و به اهل قبيلهام نيز بياموزم، حضرت فرمود: در روز جمعه
1 ـ مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمى .
(27)
يا حَىُّ يا قَيُّومُ يا ذَالْجَلالِ وَالاِْكْرامِ يا اِلهَ الاْءَوَّلينَ وَالاْخِرينَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ يا رَحْمنَ الدُّنْيا وَالاْخِرَةِ وَرَحيمَهُما يا رَبِّ يا رَبِّ يا رَبِّ يا رَبِّ يا رَبِّ يا رَبِّ يا رَبِّ يا اللّهُ (7) بار صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَالِهِ وَاغْفِرْلي پس حاجت خود را ذكر كن و هفتاد مرتبه بگو لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ الْعَلِيِّ الْعَظيمِ و بگو سُبْحانَ اللّهِ رَبِّ الْعَرْشِ الْكَريم پس حضرت فرمود هر مؤمنه اين نماز را بكند در روز جمعه من ضامنم بهشت را براى او و از جاى خود برنخيزد تا گناهانش و گناهان پدر و مادرش آمرزيده شود و عطا فرمايد حق تعالى به او ثواب هر كه نماز كرده در اين روز.(1)
براى رفع هر مشكل
حضرت على عليهالسلام فرمودهاند:
براى رفع هر مشكل هفت مرتبه از آيه «لَوْ اَنْزَلناه هذا الْقُرْآنَ»(2) را
1 ـ مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمى .
2 ـ آيه 21 سوره حشر منظور مىباشد.
(28)
در سجده هفت مرتبه بگوييد يا ارحم الراحمين
در روايت است هر وقت حاجتى داشتيد سر بسجده بگذاريد و هفت مرتبه بگوييد: «يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ» «اى مهربانترين مهربانان» پس حاجت خود را بخواهيد.
در كنار مزار مؤمن
روايت در كنار مزار مؤمن هفت مرتبه سوره قدر را قرائت كردن موجب آمرزش آن ميت و خواننده است بهتر است رو به قبله باشيد.
براى اصلاح امور دنيا و آخرت
براى اصلاح امور دنيا و آخرت روزى هفت مرتبه اين دعا را بخوانيد:
حَسْبِيَ اللّهُ رَبِّي اللّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظيمِ.
دعاى نادعلى
براى برآورده شدن حاجات هفت مرتبه دعاى ناد على را بخوانيد.
بِسْمِ اللّهِ الرّحمنِ الرّحيم
(29)
طريقه ختم ناد على كبير آن است كه اگر كسى را مهمّى عظيم پيش آيد، نادعلى را هفت نوبت بخواند به نيّت آن مهمّ، البتّه برآورده شود.
ثواب هفت تسبيح
از حضرت امام صادق عليهالسلام منقول است كه اگر هر كس تسبيح تربت امام حسين عليهالسلام را بدون ذكر هم بگرداند به هر دانه تسبيح هفت تسبيح براى او نوشته مىشود.(1)
(30)
كفعمى از امام محمد باقر عليهالسلام نقل كرده: هر كس سوره اِنّا اَنْزَلْناه را بعد از طلوع فجر هفت مرتبه بخواند هفتاد صف از ملائكه هفتاد صلوات بر او بفرستند و هفتاد مرتبه بر او ترحّم كنند.(1)
ثواب خواندن هفت مرتبه سوره قدر بعد از عشاء
از امام محمد تقى عليهالسلام ثواب بسيار نقل شده است براى كسى كه سوره قدر را پيش از نماز صبح هفت مرتبه و بعد از عشاء هفت مرتبه بخواند و از جمله ثوابش آن است كه حق تعالى هزار ملك خلق كند كه در 36 هزار سال ثواب آن را براى او بنويسند.(2)
ثواب خواندن هفت مرتبه لا حَوْلَ وَلا قُوَّة بعد از نماز مغرب
از حضرت صادق عليهالسلام و حضرت كاظم عليهالسلام منقول است كه هر كس بعد از نماز صبح و مغرب پيش از آنكه سخن گويد و حركت كند دعاى بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ الْعَلِىّ العَظيم را هفت مرتبه بخواند هفتاد نوع بلا از او دور گردد كه آسانترين آنها خوره و پيسى و شرّ شيطان و شرّ پادشاهان باشد.(3)
1 ـ مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمى، باب فضيلت تسبيح تربت.
2 ـ مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمى، باب فضيلت تسبيح تربت.
3 ـ مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمى، باب تعقيبات نماز صبح.
(31)