نماز جماعت

 امام جماعت

احكام جماعت

آداب نماز جماعت

نماز جماعت درباره اهميت نماز جماعت احاديث بسيارى وجود دارد.
در بعضى از آنهاآمده است : اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند هر ركعت از نماز ثواب صد وپنجاه نماز را دارد و اگر دو نفر اقتدا كنند هر ركعت ثواب ششصد نماز را داردو هر چه بيشتر شوند ثواب نمازشان بيشتر ميشود تا اينكه شمار آنان به ده نفر برسد و هرگاه بيشتر از ده نفر شوند, اگر تمام درياها مركب , درختها قلم , و جن و انس و فرشتگان نويسنده شوند, نميتوانند ثواب يك ركعت آن راحساب كنند.
(مسأ له 1061) مستحب است نمازهاى واجب خصوصا نمازهاى يوميه را به جماعت بخوانند و در نماز صبح و مغرب و عشا, خصوصا براى همسايه مسجد و كسى كه صداى اذان مسجد را ميشنود, بيشتر سفارش شده است .
(مسأ له 1062) در روايات معتبر وارد شده است كه ثواب نماز جماعت بيست وپنج برابر نمازى است كه تنها خوانده شود.
(مسأ له 1063) حاضر نشدن به نماز جماعت از روى بى اعتنايى جايز نيست وسزاوار نيست كه انسان بدون عذر نماز جماعت را ترك كند.
(مسأ له 1064) مستحب است انسان صبر كند كه نماز را به جماعت بخواند و نمازجماعتى كه با تأ خير برگزار شود از نماز اول وقت انفرادى بهتر است و نيز نمازجماعتى را كه مختصر بخوانند از نماز انفرادى كه آن را طول دهند بهتراست (1).
(مسأ له 1065) وقتى كه جماعت بر پا ميشود, مستحب است كسى كه نمازش راانفرادى خوانده دوباره با جماعت بخواند.
و اگر بعد بفهمد كه نماز اولش باطل بوده , نماز دوم او كافى است .
(مسأ له 1066) امام جماعتى كه نماز خود را با جماعت خوانده است اگر دوباره آن نماز را با جماعت ديگرى بخواند اشكال دارد.
(مسأ له 1067) كسى كه در نماز وسواس دارد و فقط در نماز جماعت از وسواس راحت ميشود, بنابر احتياط بايد نماز را با جماعت بخواند.
(مسأ له 1068) نماز مستحب را نميشود به جماعت خواند مگر نماز باران را.
(مسأ له 1069) موقعى كه امام جماعت نماز يوميه يا قضاى نماز يوميه را ميخواندهر كدام از نمازهاى يوميه را ميتوان به او اقتدا كرد ولى اگر نماز يوميه اش رااحتياطا دوباره ميخواند يا نمازش را احتياطا قضا مينمايد اقتدا كردن به اواشكال دارد.
(مسأ له 1070) اگر انسان نداند نمازى را كه امام ميخواند نماز واجب يوميه است يا نماز مستحب , نميتواند به او اقتدا كند.
(مسأ له 1071) در صحت جماعت شرط است كه بين امام و مأ موم و همچنين بين مأ موم و مأ موم ديگر و نيز بين مأ موم صف بعد با صف قبل , چيزى كه آنهارا از هم جدا كند وجود نداشته باشد خواه مانع از ديدن باشد مانند پرده وديوار و خواه (2) مانع از ديدن نباشد مثل شيشه .
پس اگر در تمام مدت نماز يابعضى از آن , بين امام و مأ موم يا بين مأ موم و مأ موم ديگر كه واسطه اتصال است چنين حائلى باشد جماعت باطل خواهد شد و زن از اين حكم مستثنى است .
بنابراين اگر امام در محراب باشد كسانى كه دو طرف محراب ايستاده اند, بنابراحتياط نميتوانند اقتدا كنند اگر چه شخصى كه امام راميبيند بين آنها باشدو اقتدا كرده باشد.
(مسأ له 1072) اگر بعد از شروع به نماز بين مأ موم و امام يا بين مأ موم و كسى كه مأ موم به واسطه او متصل به امام است , حائلى فاصله شود, اگر چه پشت آن ديده شود نماز انفرادى ميشود و جماعت باطل خواهد شد.
(مسأ له 1073) اگر به خاطر درازى صف اول , كسانى كه دو طرف صف ايستاده اند امام را نبينند ميتوانند اقتدا كنند.
و نيز اگر به خاطر درازى يكى از صفهاى ديگر, كسانى كه دو طرف آن ايستاده اند, صف جلوى خود رانبينند ميتوانند اقتدا نمايند.
(مسأ له 1074) اگر صفهاى جماعت تا درب مسجد برسد, كسى كه مقابل درب وپشت صف ايستاده نمازش صحيح است ونيز نماز كسانى كه پشت سر او اقتداميكنند صحيح است , ولى نماز كسانى كه دو طرف او ايستاده اند و صف جلورا نميبينند اشكال دارد.
(مسأ له 1075) كسى كه پشت ستون ايستاده , اگر از طرف راست يا چپ به واسطه مأ موم ديگر به امام متصل نباشد, نميتواند اقتدا كند بلكه اگر از دوطرف هم متصل باشد ولى از صف جلو متصل نباشد جماعت او اشكال دارد.
(مسأ له 1076) جاى ايستادن امام بايد از جاى مأ موم , بلندتر از يك وجب نباشد,بلكه بنابر احتياط كمتر از اين مقدار هم بلندتر نباشد.
ولى اگر مكان امام مقدارخيلى كمى بلندتر باشد اشكال ندارد, ونيز اگر زمين سراشيب باشد وامام درطرفى كه بلندتر است بايستد و طورى باشد كه به آن , زمين مسطح بگويند مانعى ندارد.
(مسأ له 1077) اگر جاى مأ موم بلندتر از جاى امام باشد اشكال ندارد ولى اگر به قدرى بلندتر باشد كه عرفا يك اجتماع حساب نشود نماز جماعت صحيح نيست .
(مسأ له 1078) اگر اتصال به امام از طريق يك بچه باشد چنانچه بدانند نماز اوصحيح است جماعت كس يا كسانى كه به واسطه او به امام متصلند صحيح است .
اگر فاصله تا مأ مومين ديگر زياد نباشد و همين يك بچه فاصله باشد درصورتى كه ندانند نمازش باطل است مانعى ندارد .
(مسأ له 1079) بعد از تكبير امام , اگر صف جلو آماده تكبير گفتن باشند, كسى كه در صف بعد ايستاده ميتواند تكبير بگويد, بلكه انتظار كشيدن خلاف احتياط است .
(مسأ له 1080) هرگاه بداند نماز امام باطل است مثلا بداند امام وضو ندارد اگرچه خود امام ملتفت نباشد نميتواند به او اقتدا كند.
اما اگر بعد از نماز بفهمدكه امام عادل نبوده يا به جهتى نمازش باطل بوده است نماز مأ موم صحيح است .
(مسأ له 1081) اگر در نماز جماعت قبل از ركوع , شك كند كه تكبيرة الاحرام راگفته يا نه , احتياطا بنابر اين بگذارد كه نگفته است و به قصد اعم از تكبيرة الاحرام و تكبير مستحبى , تكبير بگويد و اگر در بين نماز شك كند كه اقتداكرده است يانه , اگر چه تصميم بر شركت در جماعت داشته و احتمال دهد كه از روى فراموشى نيت جماعت نكرده باشد و اگر چه در حالى باشد كه وظيفه مأ موم است مثلا به حمد و سوره امام گوش ميدهد در صورتى كه مطمئن باشد تكبيرة الاحرام را گفته است و قبل از ركوع باشد, بنابر احتياط بايد نمازرا به نيت فرادى تمام كند.
و اگر در ركوع و يا بعد از آن شك كند كه تكبيرة الاحرام را گفته يا نه و يا نيت جماعت كرده يا نه , بايد نماز را به نيت فرادى تمام كند.
(3) (مسأ له 1082) بنابر احتياط بدون عذر نميتوان نيت فرادى كرد و از جماعت جدا شد, اگر چه از اول چنين قصدى نداشته باشد.
(مسأ له 1083) اگر در بين نماز جماعت نيت فرادى نمايد يا مردد شود كه نيت فرادى كند يا نه , جماعتش اشكال دارد اگر چه نماز او صحيح است و اگر ازاول قصد داشته باشد كه در اثناى نماز فرادى كند, نماز او اشكال دارد.
(مسأ له 1084) اگر مأ موم به خاطر عذرى بعد از حمد و سوره امام نيت فرادى كند بنابر احتياط بايد تمام حمد و سوره را به قصد قربت بخواند و اگر پيش ازتمام شدن حمد و سوره نيت فرادى نمايد لازم است مقدارى را كه امام خوانده نيز بخواند.
(مسأ له 1085) اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به ركوع امام برسد,اگر چه ذكر امام تمام شده باشد, نمازش بطور جماعت صحيح است و يك ركعت حساب ميشود.
اما اگر به مقدار ركوع خم شود و به ركوع امام نرسدنمازش باطل است .
همچنين است اگر شك كند كه به ركوع امام رسيده است يا نه , ولى در هر دو صورت احتياط آن است كه نماز را فرادى تمام كند ودوباره بخواند.
(مسأ له 1086) اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و پيش از آنكه به ندازه ركوع خم شود امام سرا از ركوع بردارد, بنابر احتياط بايد قصد فرادى بنمايد.
(4) (مسأ له 1087) اگر اول نماز يا بين حمد و سوره اقتدا كند و پيش از آنكه به ركوع رود, امام سر از ركوع بر دارد نماز او بطور جماعت صحيح است و بايد ركوع كند و خود را به امام برساند.
در صورتى كه عمدا اين كار را نكرده باشد و الابنابر احتياط نماز را تمام كند و دوباره بخواند.
(مسأ له 1088) اگر موقعى برسد كه امام مشغول خواندن تشهد آخر نماز است چنانچه بخواهد به ثواب جماعت برسد, بايد بعد از نيت و گفتن تكبيرة الاحرام بنشيند و تشهد را با امام بخواند ولى سلام را نگويد و صبر كند تا امام سلام نماز را بدهد, بعد بايستد و بدون نيت و تكبير مجدد, حمد و سوره بخواند و آن را ركعت اول نماز خود حساب كند.
(مسأ له 1089) مأ موم نبايد جلوتر از امام يا بنابر احتياط مساوى او بايستد و اگريك نفر باشد بنابر احتياط بايد كمى عقبتر بايستد به طورى كه اعضاى سجده نيز عقبتر باشد و اگر چند نفر باشند بنابر احتياط پشت سر امام بايستند.
(مسأ له 1090) بنابر احتياط فاصله بين جاى سجده مأ موم و جاى ايستادن امام بايد از يك گام معمولى كمتر باشد و نيز بين جاى سجده مأ موم و جاى ايستادن كسى كه جلوى او ايستاده و به وسيله او به امام متصل است نبايدبنابر احتياط به يك گام برسد.
همچنين اگر مأ موم به واسطه كسى كه طرف راست يا چپ او اقتدا كرده به امام متصل باشد و از جلو به امام متصل نباشد,نبايد بنابر احتياط فاصله او با آن كس , به يك گام معمولى برسد.
البته مستحب است صفوف كاملا به هم متصل و فشرده باشد و بين جاى سجده مأ موم با جاى كسى كه جلوى او ايستاده هيچ فاصله اى نباشد.
(مسأ له 1091) اگر در نماز, بين مأ موم و امام يا بين مأ موم و كسى كه مأ موم به وسيله او با امام متصل است بيشتر از يك قدم بزرگ فاصله پيدا شود, بايدقصد نماز انفرادى كند و نمازش صحيح است و اگر فاصله يك متر باشداحتياط ممكن نيست .
(مسأ له 1092) اگر نماز همه كسانى كه در صف جلو هستند تمام شود يا همه نيت فرادى نمايند و فورا براى نماز ديگر به امام اقتدا نكنند, جماعت صف بعد باطل ميشود بلكه اگر فورا هم اقتدا كنند, بنابر احتياط بايد صف بعدقصد فرادى كنند.
(مسأ له 1093) اگر در ركعت دوم اقتدا كند, قنوت و تشهد را با امام ميخواند واحتياط آن است كه موقع خواندن تشهد انگشتان دست و سينه پا را به زمين از تشهد با امام برخيزد و حمد و سوره را بخواند, و اگر براى سوره وقت ندارد, حمد را تمام كند و در ركوع خود را به امام برساند, و اگر در سجده به امام برسد بنابر احتياط به قصد اعم از جماعت و فرادى نماز را تمام نمايد.
(مسأ له 1094) اگر موقعى كه امام در ركعت دوم نماز چهار ركعتى است اقتداكند, بايد در ركعت دوم نمازش كه ركعت سوم امام است , بعد از دو سجده بنشيند و تشهد را به مقدار واجب بخواند و برخيزد, و چنانچه براى گفتن سه مرتبه تسبيحات , وقت ندارد, يك مرتبه بگويد و در ركوع , خود را به امام برساند و اگر در سجده برسد به قصد اعم از جماعت و فرادى نماز را تمام كند.
(مسأ له 1095) اگر امام در ركعت سوم يا چهارم باشد و مأ موم بداند كه اگر اقتداكند و حمد را بخواند به ركوع امام نميرسد, بنابر احتياط بايد صبر كند تاامام به ركوع رود, بعد اقتدا نمايد.
(مسأ له 1096) اگر در ركعت سوم يا چهارم اقتدا كند, بايد حمد و سوره را بخواندو اگر براى سوره وقت ندارد بايد حمد را تمام كند و در ركوع خود را به امام برساند و اگر طورى است كه اگر حمد را بخواند به ركوع نخواهد رسيد بنابراحتياط قصد فرادى كند و حمد را تمام نمايد و بقيه نمازش را خودش ادامه دهد.
(5) (مسأ له 1097) كسى كه ميداند اگر سوره يا قنوت را بخواند در ركوع به امام نميرسد چنانچه عمدا سوره يا قنوت را بخواند و به ركوع نرسد نمازش اشكال دارد و اگر مطمئن است كه اگر سوره را شروع كند يا تمام كند به ركوع امام ميرسد, بنابر احتياط بايد سوره را شروع كند و اگر شروع كرده است بنابر احتياط تمام نمايد.
(6) (مسأ له 1098) كسى كه يقين دارد, اگر سوره را بخواند به ركوع امام ميرسد,چنانچه سوره را بخواند و به ركوع نرسد نمازش صحيح است و احتياط اين است كه به قصد اعم از جماعت و فرادى , نماز را تمام كند.
(مسأ له 1099) اگر امام ايستاده باشد و مأ موم نداند كه در كدام ركعت است ميتواند اقتدا كند, ولى بايد حمد و سوره را به قصد قربت بخواند و اگر بعدبفهمد كه امام در ركعت اول يا دوم بوده , به شرط اينكه نماز ظهر و عصرباشدكه امام نمازش را آهسته ميخواند, نمازش صحيح است .
(مسأ له 1100) اگر به خيال اين كه امام در ركعت اول يا دوم است حمد و سوره نخواند و بعد از ركوع بفهمد كه امام در ركعت سوم يا چهارم بوده نمازش صحيح است .
ولى اگر پيش از ركوع بفهمد, بايد حمد و سوره را بخواند و اگروقت ندارد, فقط حمد را بخواند ودر ركوع خود را به امام برساند.
(مسأ له 1101) اگر به خيال اين كه امام در ركعت سوم يا چهارم است حمد وسوره بخواند و پيش از ركوع يا بعد از آن بفهمد كه در ركعت اول يا دوم بوده ,نمازش صحيح است و اگر در بين حمد و سوره بفهمد لازم نيست آنها را تمام كند.
(مسأ له 1102) اگر موقعى كه مشغول نماز مستحبى است جماعت بر پا شود,چنانچه اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد, مستحب است نماز را رها كند و مشغول نماز جماعت شود.
بلكه اگر اطمينان نداشته باشدكه به ركعت اول برسد نيز مستحب است به همين دستور رفتار نمايد.
(مسأ له 1103) اگر موقعى كه مشغول نماز سه ركعتى يا چهار ركعتى است جماعت بر پا شود, چنانچه به ركوع ركعت سوم نرفته و اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد, مستحب است به نيت نماز مستحبى نماز را دو ركعتى تمام كند و خود را به جماعت برساند.
(مسأ له 1104) كسى كه يك ركعت از امام عقب مانده است وقتى امام تشهدركعت آخر را ميخواند بنابر احتياط بايد انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند نگه دارد و تشهد بخواند يا ذكر بگويد و صبر كند تاامام سلام نماز را بگويد و بعد برخيزد و ادامه دهد.
(مسأ له 1105) اگر بعد از اقتدا ببيند كه امام بدون خواندن حمد و سوره به ركوع رفت بايد نماز را فرادى كند مگر آنكه با خواندن حمد بتواند در ركوع خود را به امام برساند و اگر قبل از اقتدا نيز چنين چيزى پيش آيد اقتداى اواشكال دارد.

امام جماعت (مسأ له 1106) امام جماعت بايد بالغ , عاقل , عادل , حلال زاده و شيعه دوازده امامى باشد و نماز را بطور صحيح بخواند و اگر مأ موم مرد است امام هم بنابراحتياط بايد مرد باشد و اگر مأ موم زن ا ست نيز بنابر احتياط زن امامت نكندو اقتدا كردن به بچه مميز بنابر احتياطصحيح نيست ولى بچه مميز ميتوانددر نماز جماعت شركت كند.
(مسأ له 1107) امامى را كه عادل ميدانسته , اگر شك كند به عدالت خود باقى است يا نه , ميتواند به او اقتدا نمايد.
(مسأ له 1108) كسى كه ايستاده نماز ميخواند, نميتواند به كسى كه نشسته ياخوابيده نماز ميخواند اقتدا كند.
و كسى كه نشسته نماز ميخواند نميتواند به كسى كه خوابيده نماز ميخواند اقتدا نمايد.
(مسأ له 1109) كسى كه نشسته نماز ميخواند ميتواند به كسى كه نشسته نمازميخواند اقتدا كند ولى به كسى كه خوابيده است نميتواند اقتدا كند.
اقتداكردن خوابيده به خوابيده و خوابيده به نشسته نيز اشكال دارد.
(مسأ له 1110) اگر امام جماعت به خاطر عذرى با تيمم يا با وضوى جبيره نمازبخواند, ميشود به او اقتدا كرد ولى اگر به خاطر عذرى با لباس نجس نمازبخواند بنابر احتياط نبايد به او اقتدا كرد.
(مسأ له 1111) بنابر احتياط افراد ذيل نبايد امام جماعت شوند: 1 ـ كسى كه حد شرعى خورده است .
2 ـ كسى كه ادرار يا مدفوع او بى اختيار خارج ميشود.
3 ـ كسى كه مبتلا به بيمارى خوره يا پيسى است .
4 ـ صحرا نشين براى شهر نشينان .
5 - كسى كه فاقد يكى از مواضع هفتگانه اى است كه در موقع سجده بايدروى زمين قرار بگيرد.

احكام جماعت (مسأ له 1112 ) موقعى كه مأ موم نيت ميكند, بايد امام را معين نمايد.
ولى دانستن اسم او لازم نيست , مثلا اگر نيت كند: اقتدا ميكنم به امام حاضر,نمازش صحيح است .
(مسأ له 1113) مأ موم بايد غير از حمد و سوره همه چيز نماز را خودش بخواند,ولى اگر ركعت اول يا دوم او ركعت سوم يا چهارم امام باشد, بايد حمد و سوره را بخواند.
(مسأ له 1114) اگر مأ موم در ركعت اول و دوم نماز صبح و مغرب و عشا, صداى حمد و سوره امام را بشنود, اگر چه كلمات را تشخيص ندهد, بنابر احتياطنبايد حمد و سوره را بخواند بلكه اگر بعضى از كلمات حمد و سوره را بشنوديا شك كند صداى امام را ميشنود يا نه , بنابر احتياط نبايد حمد و سوره بخواند و اگر صداى امام را نشنود مستحب است حمد و سوره را بخواند ولى بايد آهسته بخواند و چنانچه سهوا بلند بخواند اشكال ندارد.
(مسأ له 1115) اگر مأ موم سهوا حمد و سوره بخواند, يا خيال كند كه صدايى راكه ميشنود صداى امام نيست و حمد و سوره بخواند و بفهمد صداى امام بوده , نمازش صحيح است .
(مسأ له 1116) مأ موم بايد در ركعت اول و دوم نماز ظهر و عصر حمد و سوره نخواند و مستحب است به جاى آن ذكر بگويد.
(مسأ له 1117) مأ موم نبايد تكبيرة الاحرام را پيش از امام بگويد بلكه بنابر احتياط تا تكبير امام تمام نشده تكبير نگويد.
(مسأ له 1118) مأ موم نبايد پيش از امام عمدا سلام دهد و اگر عمدا سلام دهد نمازش اشكال دارد.
(مسأ له 1119) اگر مأ موم غير از تكبيرة الاحرام و سلام ذكرهاى ديگر نماز را پيش از امام بگويد اشكال ندارد ولى اگر آنها رابشنود يا بداند امام چه ميگويد احتياط مستحب آن است كه زودتر نگويد.
(مسأ له 1120) بنابر احتياط مأ موم بايد غير از آنچه در نماز خوانده ميشود كارهاى ديگر آن مانند ركوع و سجود را كمى بعد از امام بجا آورد و اگر عمداپيش از امام يا مدتى بعد از امام انجام دهد معصيت كرده و احتياط آن است كه نماز را به قصد اعم از جماعت و فرادى تمام كرده و دوباره بخواند.
(مسأ له 1121) اگر سهوا پيش از امام سر از ركوع بردارد, چنانچه امام در ركوع باشد, بنابر احتياط بايد به ركوع برگردد و با امام سر بردارد و در اين صورت زياد شدن ركوع كه ركن است نماز را باطل نميكند ولى اگر به ركوع برگرددو پيش از آنكه به ركوع برسد, امام سر بردارد, بنابر احتياط نمازش باطل است .
(مسأ له 1122) اگر اشتباها سر بردارد و ببيند امام در سجده است , بنابر احتياطبايد به سجده برگردد و چنانچه در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد براى زيادشدن دو سجده كه ركن است نماز باطل نميشود.
(مسأ له 1123) كسى كه اشتباها پيش از امام سر از سجده برداشته هرگاه به سجده برگردد, و هنوز به سجده نرسيده امام سر بردارد, نمازش صحيح است ولى اگر در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد, بنابر احتياط نماز باطل است .
(مسأ له 1124) اگر اشتباها سر از ركوع بردارد و سهوا يا به خيال اين كه به امام نميرسد, به ركوع يا سجده نرود, نمازش صحيح است .
(مسأ له 1125) اگر سر از سجده بردارد و ببيند امام در سجده است چنانكه به خيال اينكه سجده اول امام است به قصد اينكه با امام سجده كند به سجده برود و بفهمد سجده دوم امام بوده است بايد بنابر احتياط نماز را به جماعت تمام كند و از سر بخواند و همچنين است اگر به خيال اينكه سجده دوم امام است به سجده برود و بفهمد سجده اول امام بوده است .
(مسأ له 1126) اگر سهوا پيش از امام به ركوع رود و طورى باشد كه اگر سربردارد به مقدارى از قرائت امام برسد چنانچه سر بردارد و با امام به ركوع رود نمازش صحيح است و بنابر احتياط در هر ركوع بايد ذكر بگويد.
و اگر عمدا برنگردد احتياط آن است كه نماز را به جماعت تمام كند و دوباره بخواند.
(مسأ له 1127) اگر سهوا پيش از امام به ركوع رود و طورى باشد كه اگر برگرددبه چيزى از قرائت امام نميرسد, احتياط آن است كه سر بردارد و با امام نماز را تمام كند و نماز را دوباره بخواند(7).
(مسأ له 1128) اگر سهوا پيش از امام به سجده رود واجب است كه سر برداردو با امام به سجده رود و نمازش صحيح است و اگر عمدا برنگردد, نمازش اشكال دارد(8).
(مسأ له 1129) اگر امام در ركعتى كه قنوت ندارد اشتباها قنوت بخواند, يا درركعتى كه تشهد ندارد اشتباها مشغول خواندن تشهد شود مأ موم نبايد قنوت و تشهد را بخواند ولى نميتواند پيش از امام به ركوع رود, يا پيش از ايستادن امام بايستد بلكه بايد با علامت و اشاره اى امام را ملتفت كند و اگر نشد, صبركند تا قنوت و تشهد امام تمام شود و بقيه نماز را با او بخواند.
(مسأ له 1130) بنابر احتياط اگر مأ موم يك مرد باشد قدرى عقبتر طرف راست امام بايستد و اگر يك يا چند زن باشد پشت سر امام بايستند و اگر يك مرد ويك زن يا يك مرد و چند زن باشند مرد طرف راست امام قدرى عقبتر بايستدو يك زن يا چند زن پشت سر امام بايستند و اگر چند مردو يك زن يا چند مرد و چند زن باشند مردان پشت سر امام و زنان پشت سر مردان بايستند.

آداب نماز جماعت (مسأ له 1131) مستحب است امام در وسط صف بايستد و اهل علم و كمال وتقوى در صف اول بايستند.
(مسأ له 1132) مستحب است صفهاى جماعت منظم باشد و بين كسانى كه دريك صف ايستاده اند فاصله نباشد و شانه آنان رديف يكديگر باشد.
(مسأ له 1133) مستحب است بعد از گفتن قد قامت الصلاة مأ مومين برخيزند.
(مسأ له 1134) مستحب است امام جماعت , حال مأ مومى را كه از ديگران ضعيفتر است رعايت كند و عجله نكند تا افراد ضعيف به او برسند و نيزمستحب است قنوت و ركوع و سجود را طول ندهد, مگر بداند همه كسانى كه به او اقتدا كرده اند مايلند.
(مسأ له 1135) اگر در صفهاى جماعت جا باشد, مكروه است انسان تنها بايستد.
(مسأ له 1136 ) مكروه است مأ موم ذكرهاى نماز را طورى بگويد كه امام بشنود.
(مسأ له 1137) مسافرى كه نماز ظهر و عصر و عشا را دو ركعت ميخواند مكروه است در اين نمازها به كسى كه مسافر نيست اقتدا كند و كسى كه مسافرنيست مكروه است در اين نمازها به مسافر اقتدا نمايد.

پاورقى 
1ـ بعضى فقهأ نماز انفرادى در وقت فضيلت را بهتر از نماز جماعت در غيروقت فضيلت ميدانند.
2ـ حكم در اين صورت مبنى بر احتياط است .
3ـ در اين مسأ له احتياط بين همه فتاوا ممكن نيست .
4ـ در اين مسأ له احتياط بين همه فتاوا ممكن نيست .
5ـ در اين مسأ له احتياط ممكن نيست .
6ـ در اين مسأ له احتياط ممكن نيست .
7ـ در اين مسأ له احتياط بين همه فتاوا ممكن نيست .
8ـ در اين مسأ له احتياط بين همه فتاوا ممكن نيست .