|   
غسل
غسل ترتيبى
غسل ارتماسى
احكام غسل
غسلهاى واجب
غسل جنابت
جنابت
كارهايى كه بر جنب حرام يا مكروه است
غسلهاى مستحب
غسل
غسل يعنى شستن تمام بدن با انگيزه تقرب به خدا.
غسل يا واجب است و يا مستحب و هر يك را ميتوان به صورت
ترتيبى يا ارتماسى بجا آورد اگر چه غسل ميت بنابر احتياط بايد به صورت
ترتيبى انجام شود.
غسل ترتيبى
(مسأ له 364) در غسل ترتيبى بايد به نيت غسل ,
اول سر و گردن , بعد طرف راست و بعد طرف چپ بدن را بشويد.
و اگر
عمدا يا از روى فراموشى يا دراثر ندانستن مسأ له به اين ترتيب عمل
نكند غسل او
باطل است .
(1) نيز بايد هر قسمت را بنابر احتياط از بالا به پايين بشويد.
(مسأ له 365) نصف
ناف و نصف عورت را بايد با طرف راست بدن و نصف ديگر را بايد با طرف
چپ بشويد, بلكه بهتر است تمام ناف و عورت با هر دو طرف شسته شود.
(مسأ له 366)
براى آنكه يقين كند هر سه قسمت يعنى سر و گردن و طرف راست و طرف چپ
را كاملا غسل داده ,
بايد هر قسمتى را كه ميشويد مقدارى ازقسمتهاى ديگر را هم با آن قسمت
بشويد.
بلكه احتياط آن است كه تمام طرف راست گردن را با طرف راست بدن و تمام طرف
چپ گردن را با طرف چپ بدن بشويد.
(مسأ له 367)
اگر بعد از غسل بفهمد جايى از بدن را نشسته و نداند كجاى بدن است , بنابر
احتياط بايد دوباره غسل كند.
(مسأ له 368
) اگر بعد از غسل بفهمد مقدارى از بدن را نشسته , چنانچه از طرف چپ باشد,
شستن همان
مقدار كافى است و اگر از طرف راست باشد, بنابراحتياط بايد بعد از شستن آن
مقدار, دوباره
طرف چپ را بشويد و اگر از سر وگردن باشد بايد بعد از شستن آن مقدار, دوباره
طرف راست و بعد طرف چپ را بشويد.
(مسأ له 369
) اگر پيش از تمام شدن غسل , در شستن مقدارى از طرف چپ شك كند, شستن
همان
مقدار كافى است .
و اگر بعد از اشتغال به شستن طرف چپ در شستن طرف راست يا
مقدارى
از آن شك كند يا بعد از اشتغال به شستن طرف راست در شستن سر و گردن يا
مقدارى از آن شك نمايد,
بنابر احتياطبايد محل مشكوك را بشويد و بقيه را هم دوباره بشويد
تا ترتيب حاصل شود.
غسل ارتماسى
(مسأ له 370) غسل ارتماسى با فرو بردن تمام بدن
در آب محقق ميشود, و تحقق غسل ارتماسى در صورتى
كه قسمتى از بدن در آب باشد با فرو بردن باقى بدن مورد اشكال است , و بنابر
احتياط
به گونه اى باشد كه عرفا بگويند بدن را يك دفعه در آب فرو برده است .
(مسأ له 371) در
غسل ارتماسى بنابر احتياط بايد هنگام فرو بردن اول جز بدن در آب تا آخر جز,
نيت غسل داشته باشد.
(مسأ له 372)
اگر بعد از غسل ارتماسى بفهمد به مقدارى از بدن آب نرسيده , چه جاى آن را
بداند يا نداند, بايد دوباره غسل كند.
(مسأ له 373)
اگر براى غسل ترتيبى وقت ندارد و براى ارتماسى وقت دارد, بايدغسل ارتماسى
كند.
احكام غسل
(مسأ له 374) در غسل ارتماسى بنابر احتياط بايد تمام
بدن قبل از غسل پاك باشد ولى در غسل ترتيبى پاك بودن
تمام بدن لازم نيست .
و اگر تمام بدن نجس باشد و هر قسمتى را پيش از غسل
دادن آن قسمت , آب بكشد كافى است .
(مسأ له 375
) بنابر احتياط عرق جنب از حرام نجس است و كسى كه از حرام جنب شده , در
صورتى كه استعمال
آب گرم موجب شود كه عرق كند, بنابراحتياط بايد با آب سرد غسل كند.
(مسأ له 376)
در غسل , تمام بدن و بنابر احتياط موهاى بلند نيز بايد شسته شود و شستن
جاهائى كه مثل توى گوش و بينى ديده نميشود واجب نيست .
(مسأ له 377)
جائى را كه شك دارد از ظاهر بدن است يا باطن آن , بنابراحتياط بايد بشويد.
(مسأ له 378) چيزى
را كه مانع رسيدن آب به بدن است , بايد برطرف كند و اگرپيش از آنكه
مطئمن شود برطرف شده غسل نمايد, غسل او باطل است .
(مسأ له 379) اگر
موقع غسل شك كند كه چيزى مانند چسب يا رنگ كه مانع ازرسيدن آب به
پوست است در بدن باشد بايد وارسى و برطرف كند.
(مسأ له 380) تمام
شرطهايى كه براى صحيح بودن وضو گفته شد, مثل پاك بودن آب و غصبى
نبودن آن , در
صحيح بودن غسل هم شرط است ولى درغسل لازم نيست بدن را از بالا به پايين
بشويد, و نيز
در غسل ترتيبى , لازم نيست بعد از شستن هر قسمت فورا قسمت ديگر را بشويد,
بلكه اگر بعد
ازشستن سر و گردن مقدارى صبر كند و بعد طرف راست را بشويد و بعد ازمدتى
طرف چپ را بشويد اشكال ندارد.
(مسأ له 381) كسى
كه قصد دارد پول صاحب حمام را ندهد يا از مال حرام بدهديا بدون رضايت
او نسيه
بگذارد اگر چه حمامى را بعدا راضى كند غسل اوبنابر احتياط باطل است .
(مسأ له 382)
اگر شخصى در حمام بيش از حد متعارف آب مصرف كند و پيش از غسل شك كند
كه چون آب زياد
مصرف كرده حمامى به غسل كردن اوراضى است يا نه , غسل او بنابر احتياط
باطل است (2).
(مسأ له 383 ) اگر شك
كند كه غسل كرده يا نه بايد غسل كند ولى اگر بعد ازغسل شك كند كه
غسل او
درست بوده يا نه در صورتى كه احتمال بدهد دروقت غسل توجه به شرائط صحت
غسل داشته است , غسل اوصحيح است .
(مسأ له 384) اگر در بين
غسل كارى كه وضو را باطل ميكند از او سر بزند مثلاادرار كند, بنابر
احتياط بايد غسل را از سر بگيرد و براى نماز و مانند آن وضونيز بگيرد.
(مسأ له 385) هرگاه به
خيال اينكه به اندازه غسل و نماز وقت دارد براى نمازغسل كند, اگر چه
بعد از غسل بفهمد
كه به اندازه غسل وقت نداشته , غسل اوصحيح است مگر آنكه فقط براى
همان نماز غسل كرده باشد كه در اين صورت بنابر احتياط غسل او باطل است .
(مسأ له 386)
كسى كه جنب شده اگر شك كند غسل كرده است يا نه , چنانچه احتمال بدهد در
وقت نماز توجه
به وجوب غسل داشته است نمازهائى كه خوانده صحيح است ولى بنابر احتياط
براى نمازهاى بعد بايد غسل
كند و درصورتى كه بعد از نماز كارى كه وضو را باطل ميكند از او
سر زده باشد بايدوضو
هم بگيرد و اگر وقت باقى است نمازى را كه خوانده است دوباره بخواند.
(مسأ له 387) كسى كه
چند غسل بر او واجب است ميتواند به نيت همه آنها يك غسل به جا آورد.
همچنين است حكم غسل واجب و مستحب مثل غسل جنابت و جمعه .
غسلهاى واجب
(مسأ له 388) غسلهاى واجب عبارتند
از: غسل جنابت , غسل حيض , غسل نفاس , غسل استحاضه , غسل
مس ميت , غسل ميت , غسل احرام (3), غسلى كه با نذر و مانند آن واجب شود
و بنابر احتياط غسل كسى
كه در موقع گرفتن تمام خورشيد يا ماه نماز آيات را عمدا نخوانده
باشد و بخواهد نماز آيات راقضا كند.
غسل جنابت (مسأ له 389)
غسل جنابت , به خودى خود مستحب است و براى خواندن نمازواجب و مانند آن ,
واجب ميشود.
ولى براى نماز ميت و سجده شكر وسجده هاى واجب قرآن غسل جنابت لازم
نيست .
(مسأ له 390) لازم
نيست در وقت غسل , نيت كند كه غسل واجب يا مستحب ميكنم و اگر فقط
به قصد قربت يعنى براى انجام فرمان خداوند, غسل كندكافى است .
(مسأ له 391) اگر
مطمئن باشد كه وقت نماز شده است و نيت غسل واجب كندبعد معلوم شود
پيش از وقت غسل كرده است , غسل او صحيح است .
(مسأ له 392) كسى كه
غسل جنابت كرده , نبايد براى نماز وضو بگيرد ولى باغسلهاى ديگر بنابر
احتياط نميشود نماز خواند و بايد وضو هم گرفت .
جنابت
(مسأ له 393) دو چيز باعث جنابت ميشود: آميزش
جنسى , در صورتى كه حداقل به اندازه ختنه گاه
داخل شود و خارج شدن منى , چه در خواب باشدچه در بيدارى , كم باشد يا زياد,
با شهوت باشد يا بى شهوت , با اختيار باشد يا بى اختيار, زن باشد يا مرد.
(مسأ له 394)
اگر شك كند كه به مقدار ختنه گاه داخل شده يا نه , غسل بر اوواجب نيست .
(مسأ له 395) اگر انسان
آميزش كند و به اندازه ختنه گاه يا بيشتر داخل شود,در زن باشد يا در مرد,
در جلو باشد يا در پشت , بالغ
باشند يا نابالغ , اگر چه منى بيرون نيايد, هر دو جنب ميشوند.
(4)
(مسأ له 396) اگر
رطوبتى از انسان خارج شود و نداند منى است يا رطوبت ديگر, چنانچه همراه
با ((جهش ))
و ((شهوت )) باشد, يا فقط با شهوت خارج شود و پس از آن بدن سست شود, بنابر
احتياط در حكم منى
است , در غير اين دو صورت , حكم منى را ندارد و در زن و مريض بنابر احتياط
همين كافى است كه
با شهوت بيرون بيايد اگر چه با جهش و سستى بدن همراه نباشد و در اين
صورت براى نماز بنابر احتياط وضو نيز بگيرند.
(مسأ له 397) مستحب است
انسان بعد از بيرون آمدن منى ادرار كند, و اگرادرار نكند و بعد از غسل
رطوبتى
از او خارج شود كه نداند منى است يارطوبت ديگر, در حكم منى خواهد بود.
(مسأ له 398) اگر منى از جاى
خود حركت كند و بيرون نيايد, يا انسان شك كندكه منى از او بيرون
آمده يا نه , غسل بر او واجب نيست .
(مسأ له 399) كسى كه نميتواند
غسل كند ولى تيمم برايش ممكن است ميتواند با همسر خود آميزش
جنسى داشته باشد.
(مسأ له 400) اگر كسى
در لباس خود منى ببيند و بداند كه از خود او است وبراى آن غسل نكرده ,
بايد غسل كند و نمازهايى
كه اطمينان دارد با جنابت خوانده باشد قضا كند ولى نمازهايى را كه
احتمال ميدهد با حالت جنابت خوانده باشد, لازم نيست قضا نمايد.
كارهايى كه بر جنب حرام يا مكروه است (5)
(مسأ له 401) پنج چيز بر جنب حرام است : 1. رساندن جائى از بدن به خط
قرآن يا نام خدا و ساير اسمأ و صفات او و بنابراحتياط اسمأ انبيأ و
امامان و حضرت زهرا(س ).
2. رفتن در مسجد الحرام
و مسجد پيغمبر(ص ), و بنابر احتياط در حرم امامان (ع ) اگر چه از يك در
داخل و از در ديگر خارج شود.
3. توقف در مساجد
ديگر, ولى اگر از يك در داخل واز در ديگر خارج شود, يابراى برداشتن چيزى
برود مانعى ندارد.
4. گذاشتن
چيزى در مسجد يا داخل شدن به مسجد براى برداشتن چيزى ,اگر چه از يك در داخل
و از در ديگر خارج شود (بنابر احتياط واجب ).
5. قرائت آيه سجده و بنابر احتياط, خواندن سوره اى كه سجده واجب دارد.
(مسأ له 402) امورى كه بر جنب مكروه است : 1 و 2 ـ خوردن و آشاميدن , ولى اگر وضو بگيرد مكروه نيست .
3 ـ خواندن بيش از هفت آيه از سوره هايى كه سجده واجب ندارد.
4 ـ تماس بدن با جلد و حاشيه و فاصله سطور قرآن و همراه داشتن آن .
5 ـ خوابيدن بدون وضو.
6 ـ رنگ كردن موها به حنا و مانند آن .
7 ـ ماليدن روغن يا كرم به بدن .
8 ـ آميزش كردن بعد از محتلم شدن .
غسلهاى مستحب
(مسأ له 403) غسلهاى مستحب در شرع
مقدس اسلام بسيار است و از آن جمله است : 1 ـ غسل جمعه , و وقت
آن از اذان صبح است تا ظهر روز جمعه , و بهتر است نزديك ظهر به جا آورده
شود, و اگر تا ظهر
انجام ندهد بهتر است كه بدون نيت ادا و قضا تا عصر جمعه به جا آورد.
و اگر در
روز جمعه غسل نكندمستحب است از صبح شنبه تا غروب قضاى آن را به جا آورد.
و كسى كه ميترسد
در روز جمعه آب پيدا نكند ميتواند روز پنجشنبه غسل را انجام دهد,
بلكه اگر در شب جمعه
غسل را به اميد آن كه مطلوب خداوند عالم است به جا آورد صحيح است ,
و مستحب است انسان در موقع غسل جمعه بگويد:
(أ شهد أ ن لا اله الا اللّه وحده لا
شريك له و أ ن محمدا عبده و رسوله أ للهم صل على محمد و آل محمد
و اجعلني من التوابين و اجعلني من المتطهرين ).
2 ـ غسل شب اول ماه رمضان و تمام
شبهاى فرد آن مثل شب سوم و پنجم وهفتم , ولى از شب بيست و يكم مستحب است هر
شب غسل كند, و براى غسل شب اول و پانزدهم و هفدهم و نوزدهم و بيست
و يكم و بيست و سوم
وبيست پنجم و بيست و هفتم و بيست و نهم بيشتر سفارش شده است .
و وقت
غسل شبهاى ماه
رمضان تمام شب است و بهتر است مقارن غروب آفتاب به جا آورده شود ولى از شب
بيست و يكم تا آخر
ماه بهتر است غسل را بين نمازمغرب و عشا به جا آورد.
و نيز مستحب است در
شب بيست و سوم غير ازغسل اول شب , يك غسل هم در آخر شب انجام دهد.
3 ـ غسل روز عيد فطر
و عيد قربان , و وقت آن از اذان صبح است تا غروب وبهتر است آن را پيش از
نماز عيد به جا آورد,
و اگر از ظهر تا غروب به جا آورد,احتياط آن است كه ((به اميد ثواب ))انجام
دهد.
4 ـ غسل شب عيد
فطر, و وقت آن از اول مغرب است تا اذان صبح و بهتر است در اول شب به جا آ
ورده شود.
5 ـ غسل روز
هشتم و نهم ذيحجه , و در روز نهم بهتر است آن را نزديك ظهربه جا آورد.
6 ـ غسل روز اول و پانزدهم و بيست و هفتم و آخر ماه رجب .
7 ـ غسل روز عيد غدير, و بهتر است در وقت چاشت آن را انجام دهد.
8 ـ غسل روز بيست و چهارم ذيحجه .
9 ـ غسل روز عيد نوروز و پانزدهم
شعبان و نهم و هفدهم ربيع الاول و روزبيست و پنجم ذى قعده .
ولى غسل روز پانزدهم
شعبان و غسلهاى ديگرى راكه تا آخر مسأ له ذكر شده , ((به اميد ثواب ))
انجام دهد.
10 ـ غسل دادن بچه اى كه تازه به دنيا آمده .
11 ـ غسل زنى كه براى غير شوهرش بوى خوش استعمال كرده است .
12 ـ غسل كسى كه در حال مستى خوابيده .
13 ـ غسل كسى كه جايى از بدنش را به بدن ميتى كه غسل داده اند رسانده .
14 ـ غسل كسى كه در موقع
گرفتن خورشيد و ماه نماز آيات را عمدا نخوانده است (در صورتى كه
تمام ماه و خورشيد گرفته باشد).
15 ـ غسل كسى كه براى تماشاى
دار آويخته رفته و آن را ديده باشد ولى اگراتفاقا يا از روى ناچارى
نگاهش بيفتد يا مثلا براى شهادت دادن رفته باشد,غسل مستحب نيست .
(مسأ له 404) بنابر احتياط
انسان نميتواند با غسل مستحبى كارى كه مانندنماز وضو لازم دارد
انجام دهد.
(مسأ له 405) اگر
چند غسل بر كسى مستحب باشد و به نيت همه يك غسل به جا آورد كافى است .
پاورقى
1ـ
ترتيب در طرفين بدن مبنى بر احتياط است .
2ـ در حديث است كه پيامبر
اكرم با يك مد آب وضو ميگرفتند و با يك صاع غسل ميكردند و توصيه
ميكردند كه به همين مقدار
اكتفا كنيم .
يك مد آب كمتر از يك ليتر (900 گرم ) و صاع پيامبر, پنج مد
يعنى حدود 5/4 ليتر بوده است .
رسول اكرم در ادامه فرمودند: كسانى كه اين مقدار آب را براى وضو و
غسل كافى ندانند, از
سنت من پيروى نميكنند.
(فقيه , ج 1, ص 34, روايت 69 و 70, تهذيب , ج 1,
ص 135, روايت 65, استبصار, ج 1, ص 121, روايت 3)
3ـ وجوب غسل احرام مبنى بر احتياط است .
4ـ در لواط اگر منى خارج
نشود, اين حكم مبنى بر احتياط است , از اين روبايد هم غسل كند و هم
وضو
بگيرد مگر اينكه قبلا وضو داشته باشد كه در اين صورت غسل كافى است .
5ـ حرام بودن برخى از
چيزها از باب احتياط و مكروه بودن برخى ديگر مثل حنا بستن , مورد اتفاق
همه نيست .
|