تغييرات روحى و روانى دوران بلوغ در پسران

مقدمه

دوره بلوغ سرشار از تنش‌هاى عاطفى و روانى است. نوجوان که در حال جدا شدن از وابستگى هاى دوره کودکى و ورود به دوره بزرگسالى است با تضادها و کشمکش‌هاى گوناگون روانى روبرو خواهد شد. آگاهى از اين تغييرات سبب مى شود تا نوجوان با هوشيارى به تحريکات محيطى پاسخ دهد و دگرگونى هاى درونى خود را کنترل نمايد به‌گونه‌اى که قادر باشد در شرايط مناسبى از نظر سلامت و استحکام روانى با مشکلات کمترى دوره نوجوانى را پشت‌سر بگذارد و بحران‌هاى روانى آينده را نيز کنترل بکند.

مهمترين تغييرات روانى دوران بلوغ

الف- رشد ذهنى و عقلى :

از سن 12- 15 سالگى فکر منطقى، عينى و قدرت استدلال و نتيجه‌گيرى در نوجوان شکل مى گيرد.

ب - رشد هيجانى و عاطفى:

احساسات و عواطف متعدد قوى و غيرقابل پيش‌بينى در نوجوان وجود دارد که گاه در تضاد با يکديگرند و سبب نوسانات واضح خلقى و رفتارى زير مى شود:

1- اضطراب : به دلايل پيدايش علائم بلوغ، ترس از شکست در تحصيل، ترس از بروز بيمارى، ترس از تنها شدن و از دست دادن دوستان.

2- خشم : ناسازگارى و پرخاشگرى در نوجوان به دلائل زير ممکن است ايجاد شود. برخورد با موانع و مشکلات، اختلال در قضاوت¬هاى تجربه شده نوجوان، مواجه شدن با سلب آزادى، محروميت، سرزنش مکرر، تبعيض در محيط خانه و مدرسه، انتقاد و دخالت والدين.

3- افسردگى : به دليل شکست در رسيدن به اهداف تحصيلى، عدم مقبوليت اجتماعى، وجود خلاء روانى، کاهش علائق درسى، احساس بي¬ارزشى و پوچى.

ت – رشد اجتماعى :

وجه اصلى رشد اجتماعى به خصوص در سال¬هاى ابتدائى نوجوانى حضور نوجوان در گروه همسالان است. تشکيل اين گروه¬ها در جهت کسب استقلال و فرار از تسلط بزرگترهاست اما فشارهاى گروهى هميشه مثبت نيستند و نوجوان بايد بياموزد تا با کمک خانواده توان مبارزه با خواست¬هاى منفى گروه را کسب نمايد و به انحراف کشيده نشود. از ويژگي¬هاى ديگر نوجوان تلاش در جهت کسب محبوبيت است. در پسران عواملى مانند فعال بودن در فعاليت¬هاى دسته¬جمعى، مهارت در بازي¬ها، ورزش¬ها، شوق وذوق و شوخ¬طبعى، شاد بودن، رفتار دوستانه پايدار از جمله عوامل کسب محبوبيت در ميان همسالان است و به تدريج گرايش به همجنسان تبديل به گرايش¬به جنس مخالف مي¬شود گر چه بسيارى از هر گونه ارتباط با جنس مخالف اجتناب مي¬کنند اما برخى نيز ممکن است روابطى برقرار و روابط جنسى را تجربه کنند که مي¬تواند عواقب ناخوشايندى داشته باشد.

ث – رشد اخلاقى :

رشد اخلاقى با رشد اجتماعى ارتباط نزديکى دارد. خانواده و جامعه در کسب صفات اخلاقى مطلوب مؤثرند. توجه به انگيزه و نيت اعمال در دوره بلوغ به تدريج افزايش مي¬يابد و نوجوان به وجدان، عدالت و رفتار منصفانه بها مي¬دهد و نسبت به عدم رعايت اصول اخلاقى از جانب بزرگترها واکنش نشان مي¬دهد و به تدريج با تأثيرات اکتسابى از محيط صفات اخلاقى پسنديده مانند راستگوئى، امانتدارى، درستکارى، حق¬طلبى، عزت نفس، رعايت حقوق ديگران، پذيرش مسئوليت و... در نوجوان شکل مي¬گيرد و يا برعکس صفات نامطلوب در او رشد مي¬کنند.

ج – رشد شخصيت و رفتار :

مجموعه گرايش¬ها و حالات رفتارى نوجوان کم¬وبيش وضعيت ثابتى دارند. واکنش¬هاى فرد در مقابل آنچه که در محيط پيرامون او اتفاق مي¬افتد و مجموعه احساسات و نگرش¬هاى وى شخصيت او را مي¬سازند که در نوجوانى به صورت چشمگيرى رشد مي¬کنند. احساس مسئوليت، نوع پيوند و رابطه با بزرگسالان، روابط با همسالان، طرز مقابله با خواهش¬ها و تمايلات نوظهور و خاص، فراگيرى انتظارات جامعه از فرد به عنوان ويژگي¬هاى شخصيتى نوجوان شکل مي¬گيرد.

فشارهاى روانى دوره نوجوانى :

همزمان با دوره نوجوانى نگراني¬هاى خاص اجتماعى پسران نوجوان را تهديد مي¬کنند. نگرانى در مورد آينده تحصيلى، خدمت سربازى، آينده شغلى و وضع مالى با افزايش سن نوجوان و نزديک شدن به سال¬هاى پايانى نوجوانى افزايش مي¬يابد و او را در پاسخ به سؤالات مربوط به شناخت هويت خودش درمانده مي¬سازد. نوجوان که در سال¬هاى نوجوانى به دنبال کسب استقلال خود را در معرض تهديد برخى عوامل اجتماعى مي¬بيند. لزوم پذيرش فرامين بي¬قيدوشرط مافوق در سربازى، احتمال عدم موفقيت در کنکور ورودى به دانشگاه¬ها و عواقب اجتماعى احتمالى آن، مواجه شدن با آينده مبهم شغلى و... سردرگمي¬هاى نوجوان را افزايش مي¬دهند نوجوان بايد با اتکاء به نفس و استفاده از حمايت اطرافيان و مشاوره با افراد توانمند از پيدايش عواقب ناخوشايند روانى و فشارهاى اجتماعى پيشگيرى کند.

مهمترين تغييرات جسمى و روانى دوران بلوغ در پسران

جسمى

روانى

رشد قد و تنه

تمايل به گوشه‌گيرى

تغيير صدا

احساس دلتنگى و خستگى

رويش موهاى شرم‌گاهى

ناسازگارى

کلفت شدن صدا

تشديد احساسات و عواطف

استرس

شرم و حياى بيش از حد

رشد اندام‌هاى تناسلى

فقدان يا کاهش اعتماد به نفس

زبر شدن پوست

منابع:

واحد سلامت نوجوانان جوانان و مدارس مرکز بهداشت استان خراسان جنوبى

1- حاجيلو رضا، قنبرى سعيده، بهداشت روان دوران بلوغ، معاونت بهداشتى دانشگاه علوم پزشکى قم، انتشارات نغمات، تابستان 1384

2- معاونت بهداشتى دانشکده علوم پزشکى زابل، دفتر صندوق جمعيت سازمان ملل، نوجوانان و بلوغ

3- گروه کارشناسان، معاونت بهداشتى دانشگاه علوم پرشکى سمنان، بلوغ پسران، شهريور 80

از طريق پايگاه راسخون